Hər şey topla başladı..

“..Əslində etməli olduğum şey çox bəsit idi. Oyunun mahiyyəti bu idi. Topla başlayardı, topla bitərdi. Üzərimə doğru gələn topu sinəmlə ya da ən azından çiynimlə saxlaya bilmək üçün barmaqlarım ucuna qalxmalı, ya da yuxarıya doğru atılmalı idim. Amma uğursuzluğa qarşı olan qorxum məni dayandırdı. Yox. Məsələ uğursuz oyun oynamaq deyildi. Məsələ məni izləyən nənəm idi. Meydan kənarındakı  azarkeşlər üçün skamyalardan birində oturmuşdu. Tək deyildi, yanında meydanda oynayan uşaqların yaxınları vardı. O gün hava isti idi və Günəşin buludlar olmayan bir gündə necə sırtıqlaşa bildiyini təsvir etməyə gərək görmürəm.  Həyatıma ağır məqamları yazan mürəkkəbi daha sürətlə qurutmağa, heç silinməməsinə çalışırdı sanki. Eh, o günün hər saniyəsini bir saat kimi yaşadığım üçün ona az kömək etdiyimi deyə bilməyəcəm.

                Stadionun auditoriya bölməsi elə də böyük deyildi, hardasa 300 nəfər tutumu vardı  və kiçik bir hissə meydandakı azyaşlı oyunçuların  yaxınlarının hər birinin səsi beynimdə rahatca tam aydınlığı ilə iz qoyurdu. İnsanlar meydandakı övladlarının adını qışqırır, onları həvəsləndirir, başlarına qoyduqları papaqları arabir çıxarıb yarada bildikləri qədər hava axını yaradıb sərinləməyə çalışırdılar. Bəziləri aralarında şən söhbət edir, əllərindəki seven-up ları udumlayırdılar. Sıraların arası ilə üzü sızanaqlarla dolu oğlan insanlara seven-up təklif edir, evdə hazırlanmış ucuz hot-doqları hər nə olsa yeməyə etiraz etməyəcək kişilərə doğru aparırdı. Üzündəki rişxənd dolu gülüşlə arabir oyuna baxır və yəqin ki, özünün daha bacarıqlı oynadığını düşünürdü. Düzü, o yaşımda belə niyə yaşlıların yaşı ilə öyündüyünü anlamamışdım. Daha yaşlıların daha üstün olduğunu göstərən göstərici nə idi ki? Yaş göstəricisi? ədəd üstünlüyü? Nə də olsa, böyük olmaları üçün xüsusi bir şey etməmişdilər, zaman sadəcə ötmüşdü və ölüm onlardan yan keçmişdi. Əgər bu uğurdusa, vay halımıza.

                Satıcının hər dəfə önündən keçmək yerinə yönünü dəyişdirib başqa səmtə yönəldiyi tək insan var idi: Nənəm. Bütün bunları görürdüm, çünki oyundan çox nənəmi izləyirdim, və həmişə həyatın mərkəzində olan bir insan var idi: nənəm. Ədalət tərəzisini əlində tutan fövqəladə bir qadın var idi: nənəm. 8 ilik həyatımın valideynlərimin ölümündən sonra tək biçimləndiricisi var idi: nənəm. Həyatım boyu bütün qadınlara qarşı çəkingən olmamın, heç bir dostumun olmamağının, gecələr yorğan altında fənər yandırmadan “Narniya salnamələri”ni Ay işığında oxumağa çalışmağımın və seriyanın ikinci kitabının cırılmağının bir səbəbi var idi: nənəm. 

                Sərt baxışlarını oyuna ziləmiş nənəm oyunu çox ciddi izləyirdi, əslində bu yoldaşlıq oyunu idi və qarşı tərəf şəhərin digər məktəbi idi. Komandamızın yaş ortalaması 7 idi və mən ən yaşlılardan biri idim. Bəlkə də səhər evdən çıxmamışdan qabaq nənəm “SƏndən qol gözləyirəm!” deməsəydi, oyuna daha çox diqqət verə bilərdim. Amma o cümləsi oyun boyu qulaqlarımda idi və istəmədən də olsa, baxışlarım ona yönəlirdi. Bir azdan yenə bacarıqsızlıq etsəm, necə reaksiya verəcəkdi? Elə buna görə də üzərimə doğru gələn hava topunu görməmişdim. Görəndəsə çiynimlə ya sinəmlə qarşılamaq üçün çox gecikmişdim. Ən azından bir neçə addım geriyə çəkilib topu ayağımla qarşılaya bilərdim, ya da bir az  cəsarətli davranıb başımla ötürmə verə bilərdim(sonuncu dəfə bunu edəndə  bir neçə dəqiqə meydanda iki qat daha çox oyunçu görmüşdüm), amma etmədim. Əslində bir şeylər etdim, daha doğrusu əllərimi üzümə sipər edib topdan qorunmağa çalışdım və təbii ki, oyun dayandırıldı, məşqçi məni oyundan çıxardı. Meydanın kənarında ehtiyat oyunçular skamyasına keçdim, insanlar alqışlayır, gülüşür və diqqətlərini mənə qarşı itirib cərimə zərbəsini izləyirdilər. Baxışlarımı yerə dikib skamyada oturdum, nə məşqçiyə nə də komanda yoldaşlarıma baxdım. Tək bir şey hiss edirdim: Boynumun ardını qılınc kimi kəsən nənəmin baxışları. Mənə baxdığına əmin idim, çünki artıq oyuna qarşı marağını itirmişdi, mən orda yox idim.

                Oyunu biz qazanmışdıq, mən çıxdıqdan sonra qapımıza penalti təyin olunmuşdu və Qol! Ikinci, üçüncü və dördüncü qoldan sonra arxamdakı azərkeşlər oyunun taleyinin həll olduğunu deyirdilər amma bir şeyi unudurdular. Meydandakılar yetişkinlər yox, uşaqlar idi və bir uşaq istəyindən nadirən vaz keçirdi, yoldaşlarım  qapılarına girən topları diqqətlərinə almadan oynadılar və ordan ard-arda qollarla qələbə ilə ayrıldıq. Daha doğrusu ayrıldılar. Çünki komandanın üzvü olsam da bir parçası deyildim, parçası ola biləcəyim tək bir şey var idi, o da nənəm idi. Deyəsən, evə doğru yolumuz elə də asan olmayacaqdı.

                Paltarlarımızı dəyişdikdən sonra hər kəs valideynlərinin yanına getdi. Kimisinin həm atası, həm anası yanındaydı. Onları sevinclə qarşılayır, uşaqlarsa oyunda olan maraqlı məqamları danışırdılar, yaxın iki gün ərzində dəfələrlə və dəfələrlə bunları danışmaqdan bezməyəcəkdilər. Stadionun çıxış qapısında sakitcə və ifadəsiz üzü ilə məni gözləyən nənəmə tərəf getdim. Əlini ombasından çox da aralamadan xəfifcə yana doğru araladı və əlindən tutdum, nə də olsa, bu həyatda tutuna biləcəyim tək budağım o idi.

                Evimizə qədər 10 dəqiqəlik yol var idi. Əlimi nə sərt, nə də  yumşaq tutmuşdu. Əlləri hemişə sadə ilıqlığını qoruyar tərləməz və əlinizi tutanda öz sahiblənici diktaturasını hiss etdirərdi. Onun sahiblənişi sizi həbs etdirəcək türdə deyildi,  sadəcə əlinizi  tutar və insanda(onunla əl görüşən insanların üzündəki ifadənin bu mənaya gəldiyini illər sonra o günləri xatırlayanda anlamışdım) onu buraxsanız, ona inanmasanız, heç bir şansınızın olmayacağı hissi buraxardı. Tez-tez tərləyən əllərim əlindən sürüşüb çıxsa və geridə qalsa, bunun öz seçimim olduğuna qərar verib məni çarəsizcə yol ortasında buraxıb gedəcəyindən qorxardım. Ona görə əllərinə möhkəm möhkəm tutunardım. Hər anlamda.

                Baxışlarını yola zilləmişdi. Tam irəli. Gözlərinin kənarında qırışlar yox idi, bu da gülümsəməyə elə də aşina olmadığı demək idi.

-          3 ildi ki futbola gedirsən?, - deyə səsində zərrə hiddət hiss etdirmədən duyğusuzca dilləndi. Bunun sual mı, yoxsa gəldiyi bir nəticə mi olduğunu anlamamışdım. Ona görə susmağı seçdim.

-          Sarı saçlı oğlanın neçə yaşı var?

-          7.

-          7? Səndən balacaymış.

Sarı saçlı oğlan bir sinif aşağıda oxuyurdu. Atası məktəbin idman müəllimi idi və oğlan hər gün idman dərslərinə gedirdi.

-          Meydanın ortasından çox qəşəng ötürmələr verir. Sonuncu qolda qapının önündə hava topunu necə qarşıladığını gördün?, - deyib üzünü mənə tərəf çevirdi.      

Gözlərindəki hiddəti onda gördüm.   Başımı bir dəfə də arxaya çevirmədən sadəcə oyunu izləmişdim və həqiqətən oğlan gözəl ötürmələr verir , sanki topun hansı yöndən gələcəyinə dair dərin hissiyyata malik idi. Bu günlərdə məşhur klublardan birində əsas heyətdən heç çıxmayan furbolçulardan biridi.

        Hər məşqimizə nənəm də gəlirdi və futbol haqqında bu qədər çox şey bilməsi təəccüblü deyildi. Son cümləsinin anlamını başa düşmək çətin deyildi. Son uğursuzluğumla oğlanın uğurunu müqayisə edirdi. Düşünə bilirsiniz, dostlar, yoldaşlar? 7 və 8 yaşlı iki insanı bir-biri ilə müqayisə etmək.  Baxışlarına daha çox tab gətirmədim. Və başımı aşağıya saldım. Susqunluğum ondakı hidəti daha da böydürdü. Evin önünə çatmışdıq.  Qapını açmaq üçün əlimi buraxdı. Və açıb içəri girdi. Məni gözləmədi. Sakitcə içər keçib çiynimdən çantamı endirdim. Yuxarı çıxıb otağıma girdim. Boğazımdan bir daş asılmışdı sanki. Yatağıma oturmağa hazırlaşırdım ki, pilləkəndən addım səslərini eşitdim, bura gəlirdi.

İçəri girib qapıda dikildi. Bir qədər mənə baxıb sonra gəlib çantamı açdı və içindən tərli paltarlarımı çıxardı. Yumaq üçün aparmağı düşünürdü, amma ağlında başqa fikirlərin dolaşdığını bilirdim. Qapıya tərəf yönəldi və birdən geriyə çevrilib səssizliyimdən daha da böyüyən hiddətini səsində açıq aydın bəlirtən tonda dedi:

-          Başa düşə bilmirəm. Səndən bir yaş balacadı, eyni dərsə gedirsiniz, eyni adam sizi məşq etdirir və hətta səndən boyda daha balacadı. Niyə? Niyə kimsə səndən üstün olmalıdı? Necə bunu qəbullana bilirsən? Səndən daha az ağıllı, balaca və sarı bir vələt(nənəmin almanlara qarşı xüsusi nifrəti vardı, onun üçün  sarı olan hər kəs alman idi) səndən daha yaxşı oynayır.  Buna necə razı ola bilirsən?              

Birgə yaşadığım qadının nənəm olduğunu bildiyim gündən bəri bu tipdə anladığım və anlamadığım minlərcə monoloq eşitmişdim. Bacarıqsızlığım, önəmsizliyim və həmişə uduzmağım geri qalmağım barədə. Niyə bunu qəbullandığım  barədə. Niyə ən üstün olmadığım barədə. Dodaqlarımın necə hərəkətə gəldiyini, ciyərlərimdən havanın necə xaric olduğunu və səs tellərimin necə titrədiyini bilmirdim, amma sözcüklər bir anda dodaqlarımdan saçıldı:

-          Bilmirəm, Nənə. Niyə belə olduğunu mən də bilmirəm. Bəlkə də məni bu qədər sıxışdırmasan, daim oyun əvəzinə məni izləməsən, nə edəcəyimə, kimlə dost olacağıma sən qərar verməsən, kitablarımı cırmasan, daha yaxşı olaram. Niyə belə edirsən başa düşmürəm. Mən..

Gözləri o qədər bərəlmişdi ki, yerindən çıxacaqlarından qorxdum. Əlləri boşaldı, paltarlar yerə düşdü. Mənə doğru gəlməyə başladı. Əvvəlcə qırıq bir addım atdı, sonra ikincisini. Və yaxınlaşdıqca yaxınlaşdı. Hərəkətə gəlməsi məni daha da qorxutdu və bir nəfəsə içimdəki cümlələri bayıra qusdum.

-          Mən sənin məni başqalarıyla müqayisələrindən bezmişəm, daha heç kimlə müqayisə olunmaq istəmirəm, onlarla dost ola bilərdim bəlkə də, amma sən imkan ver...

Gözlərimin önündə bir işıq partlaması oldu. Başım sağdan sola doğru silkələndi və deyəsən silkələnən təkcə başım olmamışdı. Bütün bədənim lərzəyə gəlmişdi. Buna hazırlıqsız olduğuma görə bir anda yatağıma yıxılmışdım. Əlimlə üzümü tutub gözlərimdən boşalan yaşları silmək üçün belə hərəkətə gəlmədim. Normal görməyə başlayanda qısaca ona baxdım. Gözləri hiddət dolu idi. Üzü qıpqırmızı idi, daha əvvəl onu belə görməmişdim, çünki daha əvvəl ona belə qarşı çıxan olmamışdı.

-          Bir də.. Heç vaxt!, - dedi və çıxdı. Mənə doğru yönəltdiyi barmağı bıçaqdan fərqsiz idi, və bıçaq olsaydı, “heç vaxt” kəlməsini sinəmdə cızmaqdan çəkinəcəyini düşünmürdüm..”

      Yenidən iş otağıma qayıtmağım çox çəkdi. Hər səhər klinikaya gəldikdən sonra xəstələrimə bir-bir baş çəkər, müayinəyə gələn xəstələrlə söhbət edər, onlar üçün edə biləcəyim hər şeyi edərəm. Bu yalnızca isti bir gülümsəmədən ibarət olsa belə. Otağımda qaldığım boş vaxtlarda isə kompyuterimi açıb yazılarıma göz ataram. Tapa bildiyim ən qısa vaxtda belə, hekayələr yazmağı sevirəm. Dünən yazdığım hekayəni təkrar-təkrar oxudum. Bu cür hüznlü şeylər yazmaq xoşuma gəlmir, amma içimdən gələn belədi.. Həkim olmaq xaricində bacardığım tək iş budu. Evdə daim məni gözləyən yarım qalmış kitabım və dünya şirini gülümsəməsi olan qızım var. Həyat yoldaşımı itirəndən bəri həyatımdakı ən güvənli limanım olan qızım. Bayaq qapımı tibb bacısı döydü. Və “stasionarda olan xəstələrdən biri yenə yeməkdən imtina edir” dedi. Kompyuteri bağlayıb ora getdim. Xəstələrlə yola getməkdə həmişə bacarıqlı olmuşam.

      Palataya girdim. İçəridə iki yaşlı adam yatırdı. Qonşu çarpaıylarda uzanıb TV-dəki şoulardan birinin səsi altında mürgüləyən 80 yaşlı kişi və üzündə dünyanı niyə belə yaratdıldığından narazı olacaq qədər  hiddətə boğulmuş  yaşlı qadın. Kişinin üzündəki nur dolu gülümsəmə yeməkdən imtina edənin kim olduğunu bəlli edirdi. Gözlərini yavaşca açıb mənə baxdı. Üzündə gülümsəmə yarandı.

-          Doktor! Nə yaxşı gəldin, mən də kimlə şahmat oynayacağımı düşünməkdən sıxıntı içində mürgüləyirdim.

-          Bu gün daha yaxşı görünürsən. Səhər gəlmişdim, amma yatmışdın, mən də özümə başqa rəqib tapdım. Düzdü daha cavan idi, amma inan mənə, səndə daha çox iş var!

-          Pəh! Kişi eşitdiklərindən məmnun olmuşdu. Yenidən gözlərini yumdu. Yuxuya doğru addım atıb ardına da baxmadı. Xərçəng belə şey idi, əgər yatmaq imkanınız varsa, yatmalı idiniz.

Baxışlarımı qadına çevirdim. Soyuq baxışlarla məni süzürdü. Yaxınlıqdakı yemək masasını önə doğru çəkib yatağın baş ucundakı stula oturdum.

-          Bir nəfərin yenə yeməkdən imtina etdiyini eşitdim. Dinmədi. Susqun baxışalrla məni süzməyə davam etdi.

-          Niyə yemirsən? Susqunluğunu qorudu. Tibb bacısı qapının kandarından durub məni izləyirdi. İşləməyə yeni başlamışdı. Gənc və gözəl idi. Yetərincə çox gözəl.. əlimlə digər çarpayını göstərib qapıda durduğunun fərqinə vardığımdan həyəcanlanan tibb bacısından:

-          Bu gün yeməyini yeyib?, - soruşdum.

-          Hə. Tam vaxtında. Hamsını, - heç gecikdirmədən sürətlə cavab verdi. Yemək masasını qadına doğru çəkib şorba olan qabı əlimə götürdüm. Soyumuşdu, amma yeyilməyəcək qədər yox. Qaşıqla bir az qarışdırıb gözlərinə baxmadan aramla danışmağa başladım:

-          Başa düşə bilmirəm. Səndən daha yaşlıdı, səndən daha çox xəstədi, cüssəsi də səndan daha kiçikdi, hər gün digər tərəfin qapısını açmağa bir az da yaxınlaşır, eyni xəstəxanada qalırsınız, eyni həkimdən müalicə alırsınız, eyni münasibət görüb, eyni yeməklərlə təhciz olunursunuz. Amma səndən daha iştahlıdı və səndən daha çox gülümsəyir. Niyə?

Buz kimi baxışlarında hiddət parıltılarının getdikcə yüksəldiyini görə bilirdim. Gözlərimi gözlərinə dikdim və içimdə toplanan hiddətimlə yaşlılığın spesifik qoxusu içində qalan bu qırışmış dərili əllrəi olan qadının sükut içindəki bədənin tək yaşlanmamış tərəfi olan gözlərinə meydan oxudum. Şorbadan bir qaşıq götürüb ağzına yaxınlaşdırdım. Dodaqlarını bir birinə sıxmışdı. Gözlərindəki hiddət yaşlanmasa da bədəni yaşlanmışdı və cavan olsaydı, üzündə necə bir qızarıqlığın toplana biləcəyini təsəvvür edə bilirdim. Nəhayət, məğlubiyyətini qəbullandı. Dodaqları boşaldı və ağzını cəfifcə açdı. Üzümə yayılmış gülümsəmə ilə qaşığı dodaqlrına toxundurdum. Bilmirəm. Bəlkə də ilahi ədalət bu idi.