hərəkət üçün hərəkətsizlik

Kimsə qışqırırdı.

Kömək istədiyini anlamağım bir müddət çəkdi, amma köməyin bəlli bir şəxsdənmi, yoxsa ilk yetişə biləndənmi istəndiyini başa düşmək daha çox vaxtımı aldı.

İstəyirəm ki, doğru anlaşılam, ona görə açıqlamaqda fayda var: Dünyanın mərkəzində deyiləm. Bilirəm, hamı inanır ki, hər şeyin episentrində olan özüdür, bəziləri, doğurdan da, belədirlər. Super qəhrəmanlar. Məşhurlar. Siyasi xadimlər. Buna etirazım yoxdu. Kimlərsə baş rolda olmalı, gözdən düşəndə də qurban getməlidirlər. Ayağa qalxmaq və səs ucaltmağın pis tərəfi də budu: kimsə əlində taxta çəkic, dəlikdən başını çıxaran dovşanı güdür. Dikbaşlığın cəzası var.  

Balkonda oturub bunun kimi fikirlərlə əlbəyaxa idim və kimsə kömək deyə qışqırırdı.

Əlimdə kitab, göz qırpmadan donub qalmışdım. Tərpənməsəm, bir əzələmi də hərəkətə gətirməsəm, hətta bir müddətlik nəfəs almağı da dayandırsam, yaxınlarda olduğumu, cingildəyən səsin harayını eşitdiyimi kim, necə sübut edə bilərdi ki? Tutaq ki, eşitdim, necə bir kömək tələb olunduğunu kim bilir? O köməyə qabiliyyətimin çatdığını kim bilir?

Heç kim.

Yarım qalan zərər, yarım edilən xeyir əməldir, düz deyil?!

Sürücülük vəsiqəsi üçün “ilkin tibbi yardım” kursunda olanda, necə ürək masajı edəcəyimizi göstərmişdilər: əllərini üst-üstə qoy, gənclik qayğıları kimi sinəsinə çök və içəriyə doğru sıx. 30 dəfə. Burun dəliklərini qapa və ağzını ağzına dirəyib nəfəs ver. 2 dəfə. Ağbənizin yanağına rəng gəlir.

Heç cür doğru ritmə düşə bilməmişdim. Dəfələrlə cəhd elədim, təlimçi təqaüddə olan ev həkimi idi, üzündən bezginlik yağırdı və qulağıma, - təcili yardım tələb edən hallarla üzləşsən, 5 dəqiqə gözlə. Başı çıxan biri gəlib çıxacaq, - demişdi. Qürurum zədələnməmişdi, rahatlamışdım.

Doğru yardım gələcək, əsas odur ki, yollarına çıxmayaydım. Köstək olmayaydım.

Təlimçinin səsi qulağımdaydı, “Düşünən adam” heykəli kimi tərpənmədən, dizlərim bir-birinə bitişik, hərəkətsiz dayanmışdım, amma kömək çağırışlarının intensivliyi və əlacsızlığı artırdı, ya da ətrafdakı qatı sükut hər şeyi şar kimi şişirdirdi.

Düşdüyüm vəziyyətin gülünclüyünə gülmək də olmurdu.

Mənim balkonda nə işim vardı ki, ətrafda olan-bitənin mənə dəxli də olsun?!

Məsələ ondadı ki, bu aralar bir az depresiyadayam. Bilirəm əşi, hamı çətinliyə düşür nə vaxtsa, amma mənimki bir az qaranlıqdı. Sıxıntı. Can sıxıntısı. Nəsə mənə elə gəlir ki, vaxtım itir. Günüm itir və mən o dəyərli vaxtı doğru istifadə edə bilmirəm. Sanki öz “evrika”mı gözdən qaçırıram, lazer işığını tutmaq istəyən pişik kimiyəm. Arxasıyca qaçıram, amma milçək diqqətimi dağıdır.

Əsas düşmənim də virtual aləmdir. Bütün günümü alır sanki, maraq məni çatladır, səhifəni yeniləməsəm, elə hiss edirəm ki, sanki nəsə önəmli bir şey gözümdən qaçacaq. Balıqlar kimi deyilik? Bu qırmağın ucundakı boyat çörəyin daha əvvəl bütün nəsil-nəcabətimizi kimlərinsə süfrəsinə daşıdığını bilirik, görürük, amma o qırmağa iştahla atılmaqdan vaz keçmirik. Bəzilərimizin mədəsində qızıl üzük var və Orta Dünyaya hökm sürə biləcəkkən, evlilik təklifi üçün bişirilir və sona qədər yeyilmədən birinin sevinc qışqırıqlarının qalıntısı oluruq. 

Qəşəng bənzətmədi. Əzbərləməyə çalışdım, çünki yanımdakı dəftərçəyə yazmaq üçün tərpənsəm, balkondakı varlığım bilinər deyə qorxurdum. Ümumiyyətlə, bu millət hardadı?

Hava o qədər isti də deyil ki, deyim hamı hovuzlarda sərinlənir.

Bu da ayrı tərəkəmədi, nə vaxt ki qlobal istiləşmədən, yox olan heyvan növlərindən, köhnəlmiş corab kimi deşik-deşik olan ozon qatından, meşə yanğınlarından söhbət açılır, min cür bəhanə tapırıq. Sənayeləşmə. İsraf. Dənizə sızan neft. Müharibələr. Siqaret kötüyü.

Boş söhbətdir!

Problem insandır. Çoxuq.

O qədər çoxuq ki, planet ağırlığımıza dözmür, bəlkə də ağırlıqdan planet kainatda aşağıya doğru düşür, ürəyi bulanır. Amma yenə də 7 milyard insan bu kömək deyə bağıran uşağın – səsindəki cingilti məndə yeniyetmə olduğu təəssüratını oyadır – harayına çata bilmir. Hər yerdədilər, amma doğru yerdə deyillər.

İnsanlığın problemi ondadı ki, lazımi məqama diqqətini yönəltmir.

Mən problem deyirəm, onlar intriqa anlayır.

Mən kirlilik deyirəm, onlar tvit yazır.

Mən şiddət deyirəm, onlar mitinqə çıxır.

Uşaq orda kömək yalvarır, onlar..

Hardadı onlar?

Deyəsən, ətrafda bu qışqırığı eşidən məndən başqa heç kim yoxdu, elə səssizlik var ki, daxili səsim də başıma düşür.

Hərəkət edib oturacağımdan irəliyə tərpənəndə dizlərim şıqqıldadı. Krıç. Krrrrıç.
Elə bil balkonu yaylım atəşə tutmuşdular, kömək deyə hayqıran uşağın səsi də ani kəsilmişdi, yəni duyuq düşdü məndən?!

Balkondan aşağı boylandım, heç nə görünmürdü. Bəlkə də təlimçinin məsləhəti işə yaramışdı, doğru adam gələ bilənə qədər gözləməyi bacarmışdım, problem həll olunmuşdu. Yerimə qayıdıb dua kimi təkrarladığım bənzətməmi dəftərə köçürə bilərdim. Necə idi? Balıq, çörək və toy haqqındaydı..

- KÖMƏƏƏƏK!

Ehtiyac ödənilməyib.

Səs qarşı binanın mənim balkonuma baxmayan sağ tərəfindən gəlirdi. Balkonumun sağ kənarına getdim, boylana bildiyim qədər sağ tərəfə boylandım, lap zürafə kimi. Görmək çətin idi, Günəş şüaları gözümə düşürdü, bir əlimlə nədənsə yapışıb o biri əlimi gözümə çəpər etmək çətin idi, filosoflarla əsgərlərin fərqi bundadı, biri amalı düşünüb tapmaq, digəri onun uğrunda balkondan yıxılmaq üçündür. Sadəlövhlükdən uzaq olsa da, özümü filosoflar cəbhəsində gör... Bir dəqiqə.. ordakı..

Uşaq balkondan aşağı sallanmışdı?!

İki əliylə Olimp dağından oğurlanan məşəli qamarlayan Prometey kimi balkonun dəmirliyinə sarılıb. Ayaqları havada yellənir, əlacsız haraylarını eşitməsən, qurbağa üzüşü məşq etdiyini deyərsən.

Görəsən, nə qədər dözə bilərdi? Evdə heç kim yox idi? Uşağın sallaq qaldığı balkon ki küçəyə baxır, yəni bir bəni-adəm bayraq kimi sallanan uşağı görmür?

Qolları yorulub. Özünü yuxarı çəkməyə çalışır, ağırlığını bir qolundan digərinə ötürməyə çalışır, amma həddi-büluğa çatmamış bədəni bu yükün altından qalxa bilmir.

Deyəsən.. Deyəsən, tək şansı mənəm. Geri addımladım. Ayaqlarım salona açılan balkon qapısına dirənəndə fərqinə vardım ki, içəri girirəm.

Hərəkət etmək.. Hərəkət dediyin nə idi ki? İçəri girə, qapını haray qoparan uşağa bağlaya bilərdim. Bu da hərəkətdir. Dünyadan təcrid ola və bir şey görməmişəmmiş kimi davrana bilərdim, amma... qapını həm də vicdanıma bağlaya bilərdim?

Qərar anı..

Ayaqlarım bir-birinə dolaşır, nə qədər oturmuşdum balkonda?Ayaqlarım keyiyəcək qədər keçmişdi vaxt?! Elə bil, bir ömür hərəkət eləməmişdim. Ayağımı tələsik ayaqqabının içinə dürtüşdürdüm, açarı götürməyi unudacaqdım az qala, geri qayıdıb açarı axtardım. Aşağı düşənə kömək edib yuxarı çıxa bilməməyim ironik olardı..

Üçüncü mərtəbədəydi, deyəsən. Neçə metr olardı? 50? Nə edəcəkdim? Evdə heç kim yox idisə, mənə qapını açan da olmazdı, deməli, yuxarı çıxıb əl uzadası deyildim, ayaqqabılarımı güclə geyinmişdim, İndiana Cons roluna da bürünməyin yeri yox idi, Harrison Ford kimi fotojenik deyiləm. Bu ucuz komediya filmi deyil, ona görə aşağıda yorğan tutub hırıldaya bilməzdim, hırıldamaq problem deyil əslində, amma yorğanı tək tutmağım mümkünsüzdü, elə bir cəhd eləsəm, onda yorğan ancaq xurd-xəşil olan uşağın üstünü örtməyə yarayar.

Onda bir variant qalırdı.

Aşağıda dura, qolarımı aça və bir qədər öncə heç nə etməmək naminə hərəkətsiz dayandığım kimi, bu dəfə bir şeylər etmək üçün  hərəkətsizliyimi qorumağa davam edəcəkdim. De-fakto,mənim nəsə etməyimə ehtiyac yox idi, sadəcə orda olmalıyam, qollarımı açmalı və gözləməliyəm, uşaq özünü aşağı buraxmalı – ya da sallanmağa dözməyəcək qədər yorulmalı – və aşağı düşməlidi. Sadəcə orada olmalıyam, başqa heç nə..

Elə bu? Bu qədəri doğurdan da yetəcəkdi?

Pilləkənləri iki-iki düşdüm, binadan çıxıb küçəyə çıxdım, balkonun altına qaçdım və qollarımı açdım, uşağın corabsız ayaqlarına gözümü dikdim.

Qərar. İcra.

Ayağa qalxmaq..

Asan imiş.